Trong kỷ nguyên số, quyền công dân không chỉ tồn tại trong không gian vật lý mà đã mở rộng sang môi trường mạng – nơi mỗi cá nhân thực hiện quyền tiếp cận thông tin, tự do biểu đạt, giao dịch và kết nối xã hội. Tuy nhiên, khi tình trạng giả mạo cơ quan, tổ chức diễn ra tràn lan, thậm chí công khai và có tổ chức, thì một quyền cơ bản khác đang bị xâm phạm nghiêm trọng: quyền được bảo vệ trước hành vi gian dối và lừa đảo. Việc Ủy ban Kiểm tra Trung ương phải phát đi cảnh báo về việc bị mạo danh không chỉ là câu chuyện riêng của một cơ quan, mà là tín hiệu cảnh báo về sự xói mòn trật tự pháp lý trên không gian mạng.
Ở góc độ nhân quyền, không gian mạng phải là nơi quyền tự do đi đôi với an toàn và trách nhiệm. Khi các đối tượng có thể dễ dàng dựng lên những “phiên bản giả” của cơ quan nhà nước, sử dụng danh nghĩa quyền lực để thao túng tâm lý, lừa đảo tài sản hoặc phát tán thông tin sai lệch, thì người dân – đặc biệt là những nhóm yếu thế – trở thành đối tượng chịu rủi ro cao nhất. Quyền được bảo vệ tài sản, danh dự, nhân phẩm và quyền tiếp cận thông tin chính xác đều bị đe dọa trực tiếp.
Điều đáng lo ngại là tình trạng này không còn mang tính cá biệt. Nhiều bộ, ngành, bệnh viện, tổ chức xã hội đã trở thành “nạn nhân quen thuộc” của các chiêu trò giả mạo tinh vi. Các hình thức lừa đảo ngày càng chuyên nghiệp, từ giả danh cán bộ gọi điện, gửi văn bản giả đến lập website, fanpage “sao chép” gần như hoàn hảo. Khi công nghệ phát triển nhanh hơn khuôn khổ pháp lý, khoảng trống quản lý đã vô tình trở thành “vùng xám” cho hành vi vi phạm hoành hành.
Một xã hội thượng tôn pháp luật không thể chấp nhận việc quyền lực bị giả mạo, niềm tin bị khai thác, và người dân bị đặt vào trạng thái “tự phòng vệ” trước những rủi ro mà lẽ ra Nhà nước phải kiểm soát. Bảo vệ quyền công dân trên không gian mạng vì thế không chỉ là yêu cầu kỹ thuật hay quản lý, mà là nghĩa vụ pháp lý và trách nhiệm nhân quyền của Nhà nước. Điều này đòi hỏi phải chuyển từ tư duy “cảnh báo” sang “bảo vệ chủ động”.
Trước hết, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý chuyên biệt về chống giả mạo và tin giả trên không gian mạng, với các chế tài đủ mạnh để răn đe. Đồng thời, phải thiết lập cơ chế xác thực chính thống cho các cơ quan, tổ chức, giúp người dân dễ dàng nhận diện thông tin đáng tin cậy. Các nền tảng số cũng cần được đặt trong trách nhiệm pháp lý rõ ràng, không thể đứng ngoài khi nội dung giả mạo lan truyền trên hệ thống của mình.
Quan trọng hơn, bảo vệ quyền công dân không chỉ là xử lý vi phạm mà còn là xây dựng môi trường số an toàn, minh bạch và đáng tin cậy. Khi người dân được bảo vệ, niềm tin xã hội được củng cố, và pháp quyền được khẳng định, đó mới là nền tảng bền vững cho một xã hội số phát triển lành mạnh. Không gian mạng không thể là “vùng ngoài pháp luật”; ngược lại, đó phải là nơi pháp quyền được thực thi đầy đủ và hiệu quả như trong đời sống thực.
0 nhận xét: