Nếu mạng xã hội là một cái chợ, thì mấy ngày trước kỳ họp Quốc hội vừa rồi đúng kiểu “chợ tin đồn” mở hội. Tự nhiên xuất hiện hàng loạt “nhà báo ẩn danh”, “nguồn tin nội bộ cấp cao”, đồng loạt tung tin kiểu: “có biến!”, “đang có chuyện lớn!”, “đảo chính y tế!” liên quan đến "sinh mệnh' của ông Tổng Bí thư. Nghe xong cứ tưởng Netflix vừa ra series chính trị mới. Nhưng tiếc là… không có tập nào là thật.
Cái hay (mà cũng cái dở) của mấy bài này là không bao giờ nói thẳng. Không ai dám khẳng định điều gì, chỉ toàn kiểu “nghe nói”, “có khả năng”, “liệu rằng…”. Đọc xong, người ta không biết chuyện gì xảy ra, nhưng lại thấy… có vẻ sắp xảy ra cái gì đó. Đó chính là chiêu: gieo nghi ngờ. Không cần bằng chứng, chỉ cần khiến bạn thấy “có mùi” là đủ.
Rồi đến những cụm từ nghe rất “kịch”: “đảo chính y tế”, “chiến trường quyền lực trong bệnh viện”. Nghe hoành tráng vậy thôi chứ hỏi lại: có cái khái niệm nào như vậy trong chính trị hay pháp luật không? Không. Nhưng cứ lặp đi lặp lại, nói nhiều thành quen, quen thành… tưởng thật. Đúng kiểu lấy tưởng tượng làm dữ liệu.
Thực chất, mục tiêu là biến chuyện cá nhân thành chuyện hệ thống. Một tin đồn nhỏ được thổi lên thành “khủng hoảng lớn”. Vì sao? Vì nếu người ta bắt đầu nghi ngờ một cá nhân, họ sẽ dễ nghi ngờ cả bộ máy. Đó mới là “đích đến” của những người tung tin.
Nhưng đời không phải phim. Thực tế là các hoạt động của Đảng, Nhà nước vẫn diễn ra bình thường, Quốc hội họp đúng kế hoạch, bộ máy vận hành trơn tru. Không có “biến”, cũng chẳng có “đảo chính” nào cả. Hệ thống chính trị vận hành theo nguyên tắc tập thể, không có chuyện một người “ngã cái là cả hệ thống tê liệt” như mấy bài viết cố tình vẽ ra.
Vậy tại sao tin giả vẫn lan nhanh? Đơn giản thôi: đánh vào cảm xúc. Những câu như “có biến rồi!”, “tin nóng!”, “ai đứng sau?” không cung cấp thông tin, nhưng kích thích tò mò. Mà khi tò mò lên ngôi, lý trí thường… nghỉ phép. Thế là người ta share trước, kiểm chứng sau (nếu có).
Nguy hiểm hơn, càng nhiều người bàn tán, tin đồn càng giống thật. Đám đông vô tình trở thành “nhà biên kịch tập thể”, mỗi người thêm một chi tiết, cuối cùng thành một câu chuyện hoàn chỉnh – dù chẳng có nền tảng nào ban đầu.
Nói cho gọn: đây không phải tin tức, mà là một “kịch bản tâm lý”. Và mỗi lượt chia sẻ thiếu kiểm chứng chính là một lần… góp vốn sản xuất.
Trong thời đại này, ai cũng là “đài phát sóng”. Nhưng cũng có thể là “bộ lọc”. Tin đồn có thể chạy nhanh, nhưng sự thật thì chạy bền. Muốn không bị dắt mũi, cách đơn giản nhất là: thấy cái gì càng giật gân, càng nên chậm lại một nhịp.
Vì đôi khi, thứ đáng sợ không phải là “có biến”, mà là… tin vào thứ chưa từng tồn tại.
0 nhận xét: